Nieruchomości UK
Artykuł · Nieruchomości UK

Jak kupić pierwszy dom w UK 2026: 7 kroków i haczyki

16 listopada 2026 · 10 min czytania · agent

Dom za £300 000 w Anglii i trzy różne rachunki za stamp duty: £0, £5 000 albo £20 000. Różnicę robi to, czy urząd uznaje Cię za first-time buyera, a mieszkanie w Polsce potrafi to zmienić. Ten wpis pokazuje, jak kupić pierwszy dom w UK w siedmiu krokach, z liczbami i haczykami, także w nowym programie Your First Home.

Wszystko dotyczy Anglii (Szkocja, Walia i Irlandia Północna: osobna sekcja na końcu). Stan na 15 listopada 2026, rok podatkowy 2026/27, na podstawie naszego wideo z 4 listopada.

Jak kupić pierwszy dom w UK: 7 kroków

  1. Status first-time buyera i stamp duty.
  2. Raport kredytowy.
  3. Gotówka, dochód i status pobytowy.
  4. Pomoc rządu: LISA, kredyt 95%, Shared Ownership, Your First Home.
  5. Agreement in Principle, broker i oferta.
  6. Prawnik i survey.
  7. Exchange i completion.

📥 Darmowy poradnik PDF: Pierwsze własne mieszkanie w UK bez tajemnic

249 stron od depozytu do kluczy: kredyt dla Polaka (EUSS, PAYE, CIS, własna firma), stamp duty i pułapka „mieszkania w Polsce”, LISA i Shared Ownership, conveyancing. Liczby na 2026/27.

Pobierz za darmo

Wystarczy e-mail, PDF dostajesz od razu po zapisie.

https://www.youtube.com/watch?v=ThEfZK0Z06c

Krok 1: stamp duty dla first-time buyera i mieszkanie w Polsce

W Anglii i Irlandii Północnej first-time buyer nie płaci stamp duty (SDLT) do £300 000. Od £300 001 do £500 000 płaci 5%, ale tylko od części powyżej £300 000. Powyżej £500 000 ulgi nie ma wcale. Przy zakupie razem wszyscy kupujący muszą być first-time buyerami.

Jak kupić pierwszy dom w UK: dłonie z kluczem i dokumentami na tle szeregowego domu z czerwonej cegły

Haczyk: liczy się nieruchomość gdziekolwiek na świecie. Dom, mieszkanie albo udział, także w Polsce i także ze spadku, co do zasady odbiera status first-time buyera. Późniejsza sprzedaż go nie przywraca. Do tego, jeśli w dniu zakupu masz inną nieruchomość lub udział wart co najmniej £40 000, wchodzą wyższe stawki (+5 pp w każdym progu).

Dom £300 000 w AngliiStamp duty
First-time buyer£0
Zwykły kupujący, bez wyższych stawek£5 000
Wyższe stawki (inna nieruchomość ≥ £40 000)£20 000

Tabela nie uwzględnia dopłaty dla non-residents (+2% od całej ceny, czyli +£6 000). Zwrot dopłaty działa w wąskich przypadkach: sprzedaż poprzedniego głównego domu w 3 lata od zakupu nowego, wniosek w 12 miesięcy. Czy mieszkanie w Polsce się łapie, potwierdź z conveyancerem. Są też wyjątki, m.in. dla małych udziałów ze spadku. Powiedz brokerowi i prawnikowi o nieruchomości w Polsce od początku.

Okiem budowlańca: sprawdź potencjał na extension albo loft conversion i historię pozwoleń w councilu. Że sąsiad zrobił, nie znaczy, że Ty możesz.

Krok 2: raport kredytowy

Bank patrzy też na dochody i zobowiązania, nie tylko na credit score. Zacznij od raportów w Experian, Equifax i TransUnion: statutory report jest bezpłatny, a sprawdzenie własnego raportu nie obniża wyniku. Szukaj błędnych adresów, nieznanych kont i fałszywych spóźnień.

  • Polski BIK nie przenosi się do brytyjskiego raportu.
  • Wpis do rejestru wyborców pomaga potwierdzić adres. Polak może się zapisać na wybory lokalne w Anglii (nie na Westminster).
  • Defaulty i CCJ zostają w raporcie do 6 lat.
  • Wykorzystanie limitu karty orientacyjnie poniżej 30% (to nie przepis).
  • W miesiącach przed wnioskiem ogranicz nowe wnioski o kredyt. MoneyHelper podkreśla, że nie ma sztywnej reguły, a twarde sprawdzenie (hard search) widać w raporcie zwykle przez 12 miesięcy.

Długi? Zobacz wpis dług w UK: jak wyjść na prostą.

Krok 3: gotówka, dochód i status pobytowy

Przy domu za £300 000 depozyt 5% to £15 000, ale to dopiero początek. Według MoneyHelper opłaty mogą przekroczyć £5 000 poza depozytem i stamp duty: prawnik ok. £2 000 z VAT, searches £250–300, survey £400–1 500. Przykład budżetu (nie cennik): £15 000 + £6 000 koszty i przeprowadzka + £3 000 rezerwy = £24 000, bez stamp duty.

Pieniądze od rodziny. Bank i prawnik pytają, skąd są środki. Zwykle potrzebna jest deklaracja daru i dowód pochodzenia pieniędzy. Pożyczka to nie prezent.

Dochód. Sole trader: bank zwykle liczy zysk netto z dokumentów podatkowych, często z 2–3 lat. Dyrektor LTD: zwykle pensja plus dywidendy, zysk spółki tylko u części banków. CIS: część banków liczy dochód z payslipów CIS. Więcej o sole trader vs LTD: konto firmowe w UK.

Settled i pre-settled. Decyduje bank, nie przepis: część ocenia pre-settled na standardowych zasadach, część wymaga settled. Przygotuj share code z e-visy.

Krok 4: pomoc rządu, która działa dziś

Lifetime ISA (LISA). Wpłacasz do £4 000 rocznie, rząd dokłada 25% (do £1 000). Konto otwierasz przed 40. rokiem życia, dom może kosztować do £450 000, a od pierwszej wpłaty musi minąć 12 miesięcy. Od 29.10.2026 przy zakupie powyżej £450 000 opłata za wypłatę to 20% zamiast 25%: z £4 000 wpłaty i £1 000 bonusu 20% z £5 000 to £1 000, czyli tracisz bonus, a własna wpłata zostaje. Inne wypłaty poza zasadami: nadal 25%. First-time buyer ISA od kwietnia 2029 to na razie zapowiedź, bez przepisów.

Kredyt 95% i Mortgage Guarantee Scheme. Gwarancja działa na stałe od lipca 2025 w całym UK, ale chroni bank, nie Ciebie. Zdolność i tak ocenia bank.

Shared Ownership. Kupujesz udział i płacisz czynsz za resztę, plus service charge. Porównuj ratę, czynsz i opłaty razem.

Your First Home: haczyki na liczbach

To rządowy program tylko dla nowych domów w Anglii od uczestniczących deweloperów. Wkład min. 2,5%, pożyczka rządowa 20%, kredyt 77,5%. Dla domu £300 000: £7 500 / £60 000 / £232 500 (bez programu £15 000 + £285 000). Dochód gospodarstwa do £110 000 (Londyn £140 000). Rząd nie jest współwłaścicielem.

Nowość z 3 listopada: rząd opublikował limity cen wg councilu: od £215 000 (North Lincolnshire) do £530 000 (Broxbourne) poza Londynem, outer London £500 000, inner London £650 000. Przykłady: Manchester £355 000, Birmingham £315 000, Reading £375 000.

Terminy: rządowa pre-rejestracja najpóźniej do końca grudnia 2026 (na 15.11 jeszcze nie ruszyła), wnioski od lutego 2027, pierwsze sprzedaże w kwietniu 2027. Jest bezpłatna i niewiążąca, więc płatne „pre-rejestracje” u deweloperów to coś innego.

Your First Home i first-time buyer w UK: kalkulator, koperta i makieta domu na biurku przy oknie

Haczyk 1: 20% przyszłej wartości, nie £60 000. Przy spłacie oddajesz zasadniczo 20% aktualnej wartości domu z niezależnej wyceny. Przykłady GOV.UK: dom £320 000 daje £64 000, £280 000 daje £56 000; przy £400 000 jest to £80 000.

Wzrost cen rocznie (10 lat)Spłata 20% wartości
−1%£54 263
0%£60 000
2%£73 140
3%£80 635
4%£88 815

Ilustracja. Założenia: dom £300 000, stała stopa wzrostu cen, 10 lat. To nie prognoza.

Haczyk 2: odsetki, które nie zmniejszają długu. Lata 1–5: 0%. Rok 6: 1,5% (£75 miesięcznie przy £60 000). Od roku 7: 3% (£150 miesięcznie). Te płatności nie zmniejszają pożyczki; w ilustracji daje to £8 100 po 10 latach i £35 100 po 25.

Haczyk 3: mały wkład to mały bufor. Rząd dzieli wzrost i spadek wartości, a Twój kredyt zostaje. Według ewaluacji MHCLG z września 2026 nowe domy bywały średnio o 5,5% droższe niż podobne używane, więc porównuj ceny w okolicy. Przy spadku cen o 10% po 2 latach nasz model (kredyt 5%, przed kosztami sprzedaży) daje bilans −£9 464 z programem i −£6 375 przy kredycie 95%.

Haczyk 4: wyjście. Wcześniejsza spłata części lub całości ma być możliwa, ale zasady (minimalne kwoty, opłaty, remortgage) dopiero będą. Rząd nie opublikował też definicji first-time buyera, zasad dla statusu pobytowego, terminu spłaty ani T&C. W SDLT liczy się nieruchomość gdziekolwiek na świecie; czy program przyjmie to samo, rząd jeszcze nie napisał.

Krok 5: Agreement in Principle, broker i oferta

Najpierw budżet i Agreement in Principle (AIP), potem oglądanie domów. AIP to nie gwarancja kredytu. Zapytaj, czy bank robi soft czy hard search.

Broker porównuje kredytodawców, ale zapytaj o szerokość rynku i opłatę. Sprawdź firmę w FCA Firm Checker (także appointed representative). Rozmowę z brokerem znajdziesz w naszym kanale.

Fix 2 czy 5 lat to okres stałej stawki, nie długość kredytu. Po nim zwykle wskakuje SVR, więc zapisz datę końca fixu i działaj 6 miesięcy wcześniej. Bank Rate wynosi 4% od 5.11.2026 (następna decyzja 17.12.2026). Średnie oferowane stawki BoE z października 2026 dla 2-letniego fixu przy 95% LTV to 5,88%; to średnia, nie oferta dla Ciebie. Banki zwykle do 4,5× dochodu, większość osób dostaje mniej. Po wiążącej ofercie masz min. 7 dni na namysł. Oferta na dom nie wiąże żadnej ze stron do exchange.

Krok 6: prawnik i survey

Zakup prowadzi conveyancer albo solicitor. Zapytaj, czy jest na liście banku, ile kosztuje wszystko pozycja po pozycji i co płacisz, jeśli zakup upadnie. Wycena banku to nie survey. Zwykle wybiera się RICS Level 2, a przy starszym lub przebudowywanym domu Level 3. Wyniki są argumentem do negocjacji ceny.

Według GOV.UK proces trwa średnio ok. 120 dni, a mniej więcej co trzecia transakcja się sypie. Nie wypowiadaj najmu przed exchange.

Krok 7: exchange i completion

Exchange to wymiana umów, od której zakup wiąże prawnie. Wycofanie się grozi utratą depozytu, zwykle 10% ceny (prawnik może uzgodnić niższy). Od exchange ustal ubezpieczenie budynku. Przy completion odbierasz klucze. Zeznanie i zapłata stamp duty w 14 dni od completion to zwykle zadanie prawnika.

Uwaga na oszustwo „zmieniliśmy konto”. Numer konta potwierdź telefonicznie, z numeru sprawdzonego niezależnie. W razie oszustwa: bank i Report Fraud, 0300 123 2040.

Szkocja, Walia i Irlandia Północna

Szkocja: zamiast SDLT jest LBTT (0% do £145 000, dla first-time buyerów do £175 000), a przy innej nieruchomości, także w Polsce, dopłata ADS 8% od całej ceny. Walia: LTT, 0% do £225 000 dla wszystkich, a zamiast Your First Home działa Help to Buy – Wales (dom do £300 000, wnioski do 31.03.2027). Irlandia Północna: SDLT jak w Anglii, shared ownership prowadzi Co-Ownership. Your First Home to tylko Anglia, a MGS i LISA działają w całym UK.

Blok praktyczny dla Polaków

Podsumowanie

  • Zacznij od statusu: nieruchomość gdziekolwiek na świecie zmienia stamp duty z £0 na £5 000, a nawet £20 000.
  • Policz pełną gotówkę, nie sam depozyt.
  • Your First Home to 20% przyszłej wartości domu, a nie stałe £60 000.
  • Nie wypowiadaj najmu przed exchange.

Na którym z 7 kroków jesteś teraz i co sprawia Ci największą trudność?

Cały proces w jednym pliku

Darmowy poradnik „Pierwsze własne mieszkanie w UK bez tajemnic”: 249 stron, od testu „czy stać mnie na zakup” po klucze, z liczbami na 2026/27.

Pobierz darmowy poradnik

Wystarczy e-mail, PDF dostajesz od razu po zapisie.

Co poniedziałek newsy UK dla Polaków: zapisz się na newsletter.

Disclaimer: To materiał edukacyjny, nie porada finansowa ani prawna. Your First Home to program rządowy bez opublikowanych T&C, więc zasady mogą się zmienić. Dotyczy Anglii; stan na 15.11.2026. Przed decyzją porozmawiaj z doradcą z rejestru FCA, conveyancerem albo skorzystaj z bezpłatnego MoneyHelper.

Źródła

DaneŹródłoSprawdzono
Parametry i terminy Your First HomeGOV.UK, YFH15.11.2026
Limity cen (3.11.2026)GOV.UK, price caps15.11.2026
Premia za nowy dom 5,5%MHCLG, ewaluacja Help to Buy15.09.2026
Stawki stamp duty, 14 dniGOV.UK, SDLT15.11.2026
Wyższe stawki, zwrot dopłatyGOV.UK, HMRC15.11.2026
Zasada „gdziekolwiek na świecie”HMRC, SDLTM2984501.11.2026
LISAGOV.UK, Lifetime ISA15.11.2026
LISA 20% od 29.10.2026SI 2026/113015.11.2026
Mortgage Guarantee SchemeGOV.UK, MGS15.11.2026
Bank Rate 4%, stawki fixówBank of England15.11.2026
Koszty zakupu, mnożnik 4,5×MoneyHelper15.11.2026
Raporty kredytowe, 6 latICO15.11.2026
120 dni, co 3. transakcjaGOV.UK, roadmap15.11.2026
Szkocja, Walia, NIRevenue Scotland, Welsh Gov15.11.2026

Partnerzy Wyspiarskie WTF